Niewydolność nerek ogranicza zdolność organizmu do usuwania produktów przemiany materii oraz utrzymywania równowagi wodno-elektrolitowej. Sposób odżywiania staje się przez to jednym z filarów codziennego funkcjonowania obok leczenia prowadzonego przez nefrologa. Ograniczenie spożycia białka, sodu, potasu i fosforu bywa konieczne w zależności od stopnia zaawansowania choroby oraz wyników badań krwi, dlatego dieta ustalana jest indywidualnie. W tym kontekście coraz częściej rozważane jest również wsparcie w postaci preparatów odżywczych, które dostarczają energię i składniki odżywcze bez nadmiernego obciążania nerek.
11 zasad żywienia przy niewydolności nerek
Mimo że szczegółowe zalecenia różnią się w zależności od stadium choroby, dietetycy kliniczni wskazują zestaw zasad żywieniowych, spośród których co najmniej 11 dotyczy bezpośrednio kontroli składników odżywczych. Chodzi między innymi o ograniczenie białka zwierzęcego we wczesnych stadiach niewydolności oraz jego zwiększenie u pacjentów dializowanych. Kolejnym elementem jest kontrola spożycia sodu, która ogranicza zatrzymywanie wody w organizmie, oraz pilnowanie poziomu potasu i fosforu, ponieważ ich nadmiar bywa niebezpieczny przy ograniczonej filtracji nerkowej. Istotne pozostaje także dopasowanie podaży płynów do aktualnej diurezy i zaleceń lekarza prowadzącego. Te 11 zasad nie funkcjonuje w oderwaniu od regularnych badań kontrolnych, lecz jest do nich stale dopasowywane.
Wybór produktów spożywczych ograniczających obciążenie nerek
Praktyczne decyzje przy stole zaczynają się od czytania etykiet, ponieważ zawartość sodu, potasu i fosforu w żywności przetworzonej bywa znacznie wyższa, niż sugerowałby to jej smak. Poniższe zestawienie pokazuje, które grupy produktów wymagają szczególnej uwagi i w jaki sposób można ograniczyć ich niekorzystny wpływ na organizm.
Grupa produktów
Sposób ograniczenia obciążenia nerek
Mięso i ryby
chude gatunki, porcje kontrolowane zamiast wędlin i konserw
Warzywa korzeniowe
gotowanie w dużej ilości wody i odlewanie wywaru zamiast formy surowej
Pieczywo i produkty zbożowe
jasne pieczywo zamiast pełnoziarnistego ze względu na zawartość fosforu
Gotowe sosy i fast food
ograniczenie ze względu na wysoką zawartość sodu i fosforanów
Preparaty odżywcze w żywieniu przy niewydolności nerek
Gdy codzienne posiłki nie pokrywają zapotrzebowania energetycznego i białkowego, na przykład z powodu braku apetytu, nudności czy ograniczeń związanych z dializoterapią, stosuje się preparaty odżywcze o profilu dostosowanym do zredukowanej zawartości potasu i fosforu. Tego rodzaju żywność specjalnego przeznaczenia medycznego pozwala dostarczyć skoncentrowaną dawkę energii i białka w niewielkiej objętości, co bywa istotne przy ograniczonej tolerancji pokarmowej. Preparaty tego typu nie zastępują jednak leczenia nefrologicznego ani indywidualnie ustalonej diety, lecz stanowią ich uzupełnienie stosowane pod kontrolą lekarza lub dietetyka klinicznego. Sklep internetowy Medyczne Żywienie, działający pod adresem medycznezywienie.pl, prowadzi sprzedaż wysyłkową produktów z zakresu żywienia medycznego, w tym preparatów odżywczych przypisanych do osobnej kategorii asortymentu poświęconej pacjentom z niewydolnością nerek.